Parfum is meer dan alleen maar een lekker geurtje. Een goed opgebouwd parfum heeft verschillende lagen. Geuren komen op verschillende momenten naar voren, versterken elkaar, verzachten elkaar en zorgen er samen voor dat een parfum zich gedurende de dag blijft ontwikkelen.
Die verschillende lagen noemen we geurnoten. Binnen de parfumerie wordt meestal onderscheid gemaakt tussen topnoten, hartnoten en basisnoten.
Je kunt deze drie lagen zien als een soort geurpiramide. Bovenaan bevinden zich de lichte en vluchtige topnoten, in het midden de hartnoten die het karakter van het parfum bepalen en onderaan de zwaardere basisnoten die het parfum diepte en houdbaarheid geven.
Waarom werken we met verschillende geurnoten?
Essentiële oliën verschillen sterk in de snelheid waarmee hun aromatische bestanddelen verdampen. Sommige geuren ruik je onmiddellijk wanneer je het flesje opent, maar verdwijnen ook relatief snel. Andere oliën hebben wat langer nodig voordat je ze goed waarneemt en kunnen vervolgens urenlang aanwezig blijven.
Juist dat verschil maakt het mogelijk om een parfum op te bouwen.
Zou je alleen maar heel vluchtige oliën gebruiken, dan kan je parfum bij het aanbrengen heerlijk ruiken, maar relatief snel zijn karakter verliezen. Gebruik je alleen zware basisnoten, dan kan de geur juist erg vol, donker of vlak worden.
Door verschillende soorten noten met elkaar te combineren ontstaat er beweging in een parfum. De geur die je direct na het aanbrengen ruikt, is daardoor niet precies dezelfde geur die een uur later op je huid aanwezig is.
En dát is eigenlijk de magie van parfum.
Topnoten – de eerste kennismaking
De topnoot is de geur die je meestal als eerste waarneemt. Het is de eerste indruk van je parfum.
Topnoten bestaan vaak uit lichte, frisse en relatief vluchtige aroma's. Ze komen snel vrij en geven een parfum bijvoorbeeld een sprankelend, fris, fruitig of verkwikkend begin.
Denk aan essentiële oliën zoals:
- Lemon
- Lime
- Grapefruit
- Bergamot
- Orange
- Tangerine
- Peppermint
Vooral citrusoliën zijn prachtige voorbeelden van topnoten. Wanneer je aan een flesje Lemon of Grapefruit ruikt, is de geur onmiddellijk aanwezig. Tegelijkertijd blijven deze lichte aroma's doorgaans minder lang waarneembaar dan bijvoorbeeld hout- of harsachtige geuren.
Wat doet een topnoot in je parfum?
Een topnoot trekt als het ware de deur open.
Hij maakt je nieuwsgierig naar wat daarna komt en kan een zwaarder parfum luchtiger maken. Heb je bijvoorbeeld een warme combinatie van houtachtige en bloemige geuren gemaakt, dan kan een beetje Bergamot of Grapefruit ervoor zorgen dat het geheel frisser en levendiger wordt.
Topnoten zijn daarom zeker niet alleen bedoeld om het parfum lekker te laten beginnen. Ze zijn belangrijk voor de balans van de totale geurcompositie.
Omdat topnoten relatief snel vervliegen, wil je er meestal niet volledig op bouwen. Ze hebben het hart en de basis van het parfum nodig om de geur meer body te geven.
Hartnoten – het karakter van je parfum
Nadat de eerste frisheid van de topnoten langzaam afneemt, komt het hart van het parfum steeds duidelijker naar voren.
De hartnoten worden niet voor niets het hart of de middennoten van een parfum genoemd. Ze vormen vaak het grootste en meest herkenbare gedeelte van de geurcompositie.
Hartnoten zijn minder vluchtig dan topnoten en blijven daardoor langer aanwezig. Ze zorgen bovendien voor de overgang tussen de lichte top en de diepere basis.
Veel bloemige en kruidige essentiële oliën passen in deze categorie.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Lavender
- Geranium
- Ylang Ylang
- Rose
- Jasmine
- Clary Sage
- Rosemary
- Cypress
Wat doet een hartnoot in je parfum?
Het hart bepaalt voor een belangrijk deel welk karakter je parfum krijgt.
Wil je een zachte, bloemige geur? Dan kunnen Lavender en Geranium een mooie basis voor het hart vormen.
Mag het parfum rijker, exotischer en sensueler worden? Dan kom je eerder uit bij Ylang Ylang of Jasmine.
Wil je juist een wat frissere, groenere of aromatische geur maken? Dan kun je bijvoorbeeld kijken naar Rosemary of Cypress.
De hartnoten zijn daarnaast de verbindende factor. Een goede hartnoot zorgt ervoor dat de overgang van een frisse citrusopening naar bijvoorbeeld een warme houtachtige basis niet abrupt aanvoelt.
Je kunt het vergelijken met een brug: het hart brengt de verschillende kanten van je parfum bij elkaar.
Basisnoten – het fundament van je parfum
Onderaan de geurpiramide bevinden zich de basisnoten.
Dit zijn meestal diepe, warme, houtachtige, harsachtige of aardse geuren. Ze verdampen veel langzamer dan topnoten en worden vaak pas na enige tijd volledig onderdeel van de geurbeleving.
Voorbeelden van essentiële oliën die als basisnoot kunnen worden gebruikt zijn:
- Cedarwood
- Patchouli
- Vetiver
- Frankincense
- Myrrh
- Sandalwood
- Sacred Sandalwood
Ook een vanilleachtige geur kan prachtig functioneren in de basis van een parfum.
Wat doet een basisnoot in je parfum?
De basisnoot geeft een parfum diepte, warmte en stevigheid.
Zonder basisnoten kan een parfum heerlijk beginnen, maar uiteindelijk wat vluchtig of oppervlakkig blijven. De zwaardere aroma's zorgen ervoor dat de geur als het ware een fundament krijgt.
Basisnoten kunnen bovendien helpen om de totale geurcompositie langer waarneembaar te maken. In de parfumerie worden bepaalde basisnoten daarom ook gewaardeerd om hun fixerende karakter.
Maar hierbij geldt: meer is niet automatisch beter.
Vetiver en Patchouli kunnen bijvoorbeeld behoorlijk uitgesproken zijn. Een enkele druppel kan al een groot verschil maken. Gebruik je er te veel van, dan kunnen ze de subtielere oliën volledig overheersen.
Daarom is bij basisnoten vaak het motto: begin voorzichtig. Toevoegen kan altijd nog.
Een parfum is geen optelsom, maar een ontwikkeling
Een van de leukste dingen aan natuurlijk parfum maken is dat je parfum niet op ieder moment hetzelfde ruikt.
Stel dat je een parfum maakt met:
Bergamot – Geranium – Ylang Ylang – Cedarwood – Vetiver
Direct na het aanbrengen kan vooral de frisse Bergamot opvallen.
Na enige tijd trekt die eerste frisheid wat terug en krijgen Geranium en Ylang Ylang meer ruimte. Het parfum wordt bloemiger en ronder.
Later komen Cedarwood en een klein beetje Vetiver sterker naar voren. De geur wordt warmer, dieper en aardser.
Je hebt dus maar één parfum gemaakt, maar je ervaart gedurende de tijd verschillende kanten ervan.
Dat is precies wat met de ontwikkeling van een parfum wordt bedoeld.
Moet ieder parfum precies drie noten bevatten?
Nee.
Top-, hart- en basisnoot betekenen niet dat je verplicht één essentiële olie uit iedere categorie moet kiezen.
Je kunt bijvoorbeeld werken met:
- 2 topnoten
- 3 hartnoten
- 1 basisnoot
Of juist met één topnoot, twee hartnoten en twee basisnoten.
Het gaat uiteindelijk om de verhouding tussen de verschillende lagen en om het geurbeeld dat jij wilt creëren.
Ook belangrijk: de indeling is geen exacte wetenschap. Sommige essentiële oliën bevinden zich qua geurprofiel en vluchtigheid tussen twee categorieën in. Een olie kan daardoor afhankelijk van de compositie als hart-/basisnoot of top-/hartnoot worden gebruikt.
Zie de geurpiramide daarom vooral als een praktisch hulpmiddel, niet als een verzameling regels waar je nooit van mag afwijken.
Welke verhouding gebruik je?
Een mooie verhouding om mee te beginnen is bijvoorbeeld:
30% topnoten – 50% hartnoten – 20% basisnoten
Maar ook dit is een uitgangspunt.
Wil je een heel fris parfum maken, dan kun je wat meer nadruk leggen op de topnoten. Wil je een warme, aardse of sensuele geur, dan mag de basis wat duidelijker aanwezig zijn.
Het belangrijkste bij parfum maken is daarom niet alleen rekenen, maar vooral:
ruiken – testen – wachten – opnieuw ruiken.
Een blend die direct na het mengen niet helemaal in balans lijkt, kan na een paar dagen verrassend mooi zijn geworden.
Reactie plaatsen
Reacties